News

Ευρωπαϊκή Οδηγία MIFID II και επερχόμενες αλλαγές στις αγορές

10 February, 2015

Tου Ζήνωνα Γ. Αχιλλίδη, Λειτουργού του ΧΑΚ

Οι στόχοι που ορίζονται στις συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιτυγχάνονται μέσω διαφόρων νομοθετικών πράξεων. Μερικές έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, άλλες όχι.
Οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες είναι δεσμευτικές νομοθετικές πράξεις που ορίζουν ένα στόχο τον οποίο πρέπει να επιτύχουν όλες οι χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα κράτη-μέλη δεσμεύονται από τους στόχους που θέτουν οι Οδηγίες, ωστόσο η κάθε χώρα αποφασίζει η ίδια τον τρόπο με τον οποίο θα επιτύχει τον επιδιωκόμενο στόχο.
Οι Κανονισμοί είναι δεσμευτικές νομοθετικές πράξεις. Η εφαρμογή τους σε όλες τις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι υποχρεωτική.
Μέσα στα πιο πάνω πλαίσια, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει προχωρήσει στην έκδοση της Οδηγίας 2014/65/EU (MIFID II) στις 15 Μαΐου 2014, καθώς και του Κανονισμού 600/2014 (MIFIR) που αφορά στις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων που τίθενται σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2017, με τα οποία αναμένονται να επέλθουν σημαντικές αλλαγές στις χρηματιστηριακές αγορές.
Στα Κράτη-Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τίθεται προθεσμία μέχρι τις 30 Ιουνίου 2016 όπως υιοθετήσουν τις σχετικές πρόνοιες της Οδηγίας MIFID II στην εθνική τους νομοθεσία.
Με το MIFID II διαφοροποιείται ο τρόπος λειτουργίας των χρηματαγορών και μεταξύ άλλων:
- Εφαρμόζεται η έννοια του νέου πολυμερούς τόπου διαπραγμάτευσης, ο Μηχανισμός Οργανωμένης Διαπραγμάτευσης (ΜΟΔ), ειδικά για μη μετοχικούς τίτλους.
- Ενισχύεται περαιτέρω η διαφάνεια σε θέματα συναλλαγών πέραν από τις μετοχές και σ’ άλλα προϊόντα όπως ομόλογα, παράγωγα.
- Επιβάλλεται σε πιστωτικά ιδρύματα και ΕΠΕΥ (Εταιρείες Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών) να διασφαλίζουν ότι οι συναλλαγές τους σε μετοχές πραγματοποιούνται σε ρυθμιζόμενους τόπους εκτέλεσης συναλλαγών ή σε ισοδύναμους τόπους διαπραγμάτευσης τρίτης χώρας. Με τον τρόπο αυτό, περιορίζονται οι εξωχρηματιστηριακές συναλλαγές (OTC) σε μετοχές.
- Δημιουργούνται νέες οργανωτικές απαιτήσεις για τις ΕΠΕΥ, στα πλαίσια ενίσχυσης της λειτουργίας τους.
- Υποχρεώνονται οι αντισυμβαλλόμενοι να καταρτίζουν συναλλαγές σε παράγωγα που πληρούν κάποιες προϋποθέσεις μόνο σε ρυθμιζόμενους τόπους διαπραγμάτευσης [Πολυμερής Μηχανισμός Διαπραγμάτευσης (ΠΜΔ), Μηχανισμός Οργανωμένης Διαπραγμάτευσης (ΜΟΔ), Ρυθμιζόμενες Αγορές].
- Δημιουργούνται νέες υποχρεώσεις για τις ΕΠΕΥ και για τους τόπους διαπραγμάτευσης. Στόχο έχουν την αντιμετώπιση κινδύνων σχετικά με την ορθή λειτουργία των χρηματαγορών που αφορούν στην αυξητική τάση κατάρτισης αλγοριθμικών συναλλαγών ή/και χρήση τεχνικών κατάρτισης τέτοιων συναλλαγών, με υψηλή συχνότητα (high frequency trading).
- Συστήνεται η δημιουργία Αγοράς για την ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η οποία να είναι Πολυμερής Μηχανισμός Διαπραγμάτευσης (ΠΜΔ). Διαχειριστής αυτού του ΠΜΔ θα μπορεί να ζητά όπως μια αγορά να ορίζεται ως τέτοια, εάν πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις.
- Συστήνεται ένα εναρμονιστικό πλαίσιο για την παροχή επενδυτικών υπηρεσιών από επιχειρήσεις τρίτων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με βάση το εάν οι υπηρεσίες αφορούν σε ιδιώτες πελάτες, ή απευθύνονται σε επαγγελματίες.
Πολλές από τις νέες απαιτήσεις αναμένεται να συνεισφέρουν θετικά για τις χρηματαγορές, προωθώντας περαιτέρω τη διαφάνεια, τον ανταγωνισμό, την χρηματοοικονομική σταθερότητα και την ευθύγραμμη λειτουργία των χρηματαγορών.
Παρόλα αυτά, η επίδραση των αλλαγών όσον αφορά τη ρευστότητα, ιδίως σε σχέση με τη διαφάνεια και την ψηλή συχνότητα χρηματιστηριακών συναλλαγών, είναι αβέβαιη.
Συγκεκριμένα ορισμένα από τα θέματα τα οποία αναλύονται πιο κάτω, αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τον τρόπο λειτουργίας των χρηματαγορών:

(α) Θέματα ρευστότητας
Η ενίσχυση της διαφάνειας μπορεί να είναι ένα θετικό βήμα για τους επενδυτές σε αγορές όμως με χαμηλή ρευστότητα, αυτό θα αποτελεί εμπόδιο στην αύξηση του όγκου συναλλαγών. Για το λόγο αυτό θα ήταν προτιμότερο εάν η Ευρωπαική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (ESMA) λάβει υπόψη το γεγονός αυτό και διασφαλίσει την ενίσχυση της πληροφόρησης των επενδυτών, με την ταυτόχρονη διατήρηση της ρευστότητας στις χρηματαγορές.
(β) Αλγοριθμικές συναλλαγές με υψηλή συχνότητα (high frequency algorithmic trading)
Οι ΕΠΕΥ που ασχολούνται με τις συναλλαγές αυτές θα πρέπει να καταγράφουν και αρχειοθετούν όλες τις εκτελεσθέντες εντολές, τις ακυρωθείσες εντολές τους και να τις έχουν διαθέσιμες για έλεγχο ανά πάσα στιγμή, από τα αρμόδια εποπτικά όργανα. Οι ΕΠΕΥ αυτές θα υποβάλλονται σε επιπρόσθετες συνεχείς υποχρεώσεις.

(γ) Άμεση ηλεκτρονική πρόσβαση (Direct Electronic Access)
Οι ΕΠΕΥ οι οποίες και θα έχουν πρόσβαση στους ρυθμιζόμενους τόπους συναλλαγών, θα πρέπει να διατηρούν αποτελεσματικά συστήματα ελέγχου ώστε να διασφαλίζουν ότι οι πελάτες τους θα τηρούν τους Κανόνες του MIFID II, ως επίσης και τους κανόνες του τόπου συναλλαγών.

(δ) Χρεώσεις νέων πολυμερών τόπων διαπραγμάτευσης
Οι αρμόδιοι φορείς των πολυμερών τόπων Διαπραγμάτευσης, για μη-μετοχικούς τίτλους θα μπορούν να επιβάλλουν υψηλότερα πρόστιμα σε περιπτώσεις ακυρώσεων πράξεων, στα συμμετέχοντα αδειοδοτούμενα Μέλη που προβαίνουν σε ψηλό ποσοστό ακύρωσης εκτελεσθέντων εντολών, ή ακόμη και στις ΕΠΕΥ που εκτελούν αλγοριθμικές συναλλαγές με υψηλή συχνότητα (high frequency algorithmic trading).

(ε) Παρακολούθηση Αγοράς
Οι φορείς των ρυθμιζόμενων τόπων διαπραγμάτευσης θα πρέπει να αναμένουν ότι θα έχουν αυξημένες υποχρεώσεις σε σχέση με την παρακολούθηση της αγοράς τους.

(στ) Καλύτερη εκτέλεση συναλλαγών
Κανονισμοί που αφορούν το πιο πάνω θέμα θα αναθεωρηθούν, ώστε να επιτυγχάνεται η αύξηση της προστασίας των επενδυτών, ως επίσης η αύξηση της γνωστοποίησης πληροφόρησης από μέρους των ΕΠΕΥ.

(ζ) Systematic Internaliser (SI)
Οι ΕΠΕΥ οι οποίες και θα πληρούν το νέο κριτήριο (Υπό συζήτηση ορισμός SI: ΕΠΕΥ που διεξάγουν 0.25% - 0.5% του αριθμού συναλλαγών του τόπου διαπραγμάτευσης, 0.25% - 0.5% του συνολικού κύκλου εργασιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση) θα πρέπει να εγγράφονται σε σχετικό μηχανισμό. Η υιοθέτηση του σημείου αυτού θα αφορά και μη-μετοχικούς τίτλους.

Η νέα Οδηγία MIFID II αναμφισβήτητα θα επηρεάσει και τη Κυπριακή Κεφαλαιαγορά και χρηματιστηριακή αγορά, σε αρκετούς τομείς (πιθανές αλλαγές στον τρόπο εκτέλεσης συναλλαγών, αλλαγές στο επιχειρηματικό περιβάλλον). Επιπλέον υπάρχουν θέματα τα οποία θα καθοριστούν προσεχώς με αποφάσεις (technical standards) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (European Securities Market Association), οι οποίες και αναμένονται να μελετηθούν και υιοθετηθούν στην πορεία από το Χρηματιστήριο Αξιών Κύπρου.