News

AΡΘΡΟ - Grexit: Μύθος ή Πραγματικότητα

31 March, 2015

Του Νίκου Μιχαηλίδη
Foreign Exchange Analyst


Η γένεση του Grexit ως θέμα ευρείας συζήτησης χρονολογείται τον Μάιο του 2011 με τη δημοσίευση της «βόμβας Spiegel» ότι η κυβέρνηση Παπανδρέου επεξεργαζόταν σχέδιο εξόδου από την Ευρωζώνη.
Στην συνέχεια ο όρος αυτός χάθηκε για να επανέλθει δριμύτερος τις τελευταίες εβδομάδες όπου η διαπραγμάτευση μεταξύ δανειστών και Σύριζα έχει ανάψει για τα καλά με το ενδεχόμενο ρήξης να είναι πιο πιθανό από ποτέ.
Τι είναι όμως αλήθεια το Grexit και κατά πόσον αυτός ο όρος είναι αληθινός ή αποτελεί απλώς ένα μύθο. Η θεωρία του Grexit με την οποία οι δορυφόροι των Γερμανών προσπαθούν να τρομάξουν την ελληνική πλευρά, στην ουσία δεν υφίσταται. Καταρχήν δεν υπάρχει καν δυνατότητα «εξόδου» μιας χώρας από το ευρώ. Όταν γραφόταν η συνθήκη του ενιαίου νομίσματος δεν είχε προβλεφθεί καμία διαδικασία για να διώξουν από την ΟΝΕ οποιαδήποτε χώρα δεν τηρούσε τους κανονισμούς του ενιαίου νομίσματος.
Δεν μπορεί ούτε καν να αλλάξει νόμισμα ακόμη και αν θέλει μια χώρα που είναι στο Ευρώ. Αυτό που μπορεί να κάνει μια χώρα, είναι να φύγει συνολικά και ολοκληρωτικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση – όχι μόνο από την ΟΝΕ. Όμως προς το παρόν κανείς δεν έχει εκφράσει κάτι τέτοιο και ούτε καν τέθηκε ποτέ τέτοιο ζήτημα από κράτος μέλος.

Ακόμα και αν γίνει δημοψήφισμα π.χ. στην Ελλάδα, δεν προβλέπεται ότι ο λαός θα ζητήσει να φύγει από την Ευρώπη, το αντίθετο μάλιστα. Τι είναι λοιπόν αυτό το σενάριο Grexit;
Είναι η ουσιαστική – και όχι η τυπική – αποχώρηση της Ελλάδας από το πλαίσιο λειτουργίας της ΟΝΕ. Δηλαδή το νόμισμα θα συνεχίσει να είναι το Ευρώ, αλλά δεν θα έχει κανένα Ευρώ στην τσέπη των Ελλήνων και στις τράπεζες της. Θα πτωχεύσει δηλαδή ολοσχερώς έξω και μέσα. Πώς μπορεί να γίνει αυτό;
Αν η προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης για συμφωνία με τους εταίρους ναυαγήσει οριστικά τότε η χώρα δεν θα έχει χρηματοδότηση από την ΕΕ. Αν δεν έχει χρηματοδότηση από την ΕΕ δεν θα έχει και από τις αγορές (ήδη οι αγορές έκλεισαν για την Ελλάδα).

Με λίγα λόγια δεν θα έχει καθόλου χρηματοδότηση, πέραν των χρημάτων που υπάρχουν ήδη στη χώρα.
Η ΕΚΤ διατυπώνει ότι θα στηρίζει ναι μεν τις τράπεζες μέσω του ELA αλλά σε καμία περίπτωση και όσο η χώρα δεν συμφωνεί σε νέο πρόγραμμα δεν θα επιτρέψει στις τράπεζες να χρηματοδοτήσουν την χώρα μέσω εντόκων.
Αν υποθέσουμε λοιπόν ότι η κυβέρνηση οδηγηθεί σε πλήρη αδιέξοδο με τους εταίρους θα πρέπει να εξασφαλίσει χρηματοδότηση από το εσωτερικό της χώρας, για να καλύψει τις δαπάνες του Δημοσίου που αφορούν μισθούς και συντάξεις και άλλες υποχρεώσεις στο εσωτερικό, και για να πληρώσει τις δόσεις των δανείων της που λήγουν.
Η εσωτερική χρηματοδότηση μπορεί να γίνει με δυο τρόπους: Πρώτον με φόρους που δεν θα επιβληθούν απλώς, αλλά θα πρέπει και να εισπραχθούν και δεύτερον με εκδόσεις ομολόγων και εντόκων γραμματίων που θα αγοραστούν από Έλληνες. Δηλαδή θα πρέπει το κράτος να εισπράξει όλους τους φόρους που έχουν βεβαιωθεί και δεν έχουν εισπραχθεί μέχρι σήμερα (ας μην ασχολούμαστε με το πόσες δεκάδες δις ευρώ είναι, αφού ούτως ή άλλως δεν θα πληρωθούν ποτέ επειδή οι πολίτες είτε δεν έχουν είτε δεν θέλουν να τους πληρώσουν) και να βάλει νέους έκτακτους φόρους που θα εισπραχθούν άμεσα, δηλαδή πάλι μέσω ΔΕΗ αφού δεν υπάρχει άλλος τρόπος άμεσης είσπραξης των φόρων. Υπάρχει βέβαια ο τρόπος της φορολόγησης των καταθέσεων με παρακράτηση από τις τράπεζες, αλλά στην πραγματικότητα, τα 120 με 140 δις που βρίσκονται στις τράπεζες δεν είναι αληθινά λεφτά στο ταμείο, διότι έχουν δοθεί σε δάνεια κλπ. Δεν υπάρχουν δηλαδή στα θησαυροφυλάκια των τραπεζών για να μπορέσουν οι τράπεζες να τα δώσουν στο κράτος, ακόμη και αν μπει φόρος επί των καταθέσεων.
Φόρος λοιπόν που να εισπραχθεί άμεσα και να καλύψει τις ανάγκες του δημοσίου για πληρωμή χρεών και πληρωμή εγχώριων δαπανών, δεν υπάρχει.

Αν προσπαθήσουν να χρηματοδοτηθούν με εκδόσεις εντόκων γραμματίων, αυτές θα πρέπει να αγοραστούν υποχρεωτικά από τις τράπεζες και τα ασφαλιστικά ταμεία, που θα πρέπει να έχουν τα λεφτά για να τα δώσουν στο δημόσιο. Ούτε οι τράπεζες, ούτε τα ασφαλιστικά ταμεία έχουν τα λεφτά. Οι τραπεζίτες λένε ότι αν υποχρεωτικά τους πάρει το κράτος όλα τα διαθέσιμα, δεν θα είναι πάνω από 4-6 δις ευρώ.
Αν λοιπόν φτάσει εκεί, θα καταλήξει να είναι πτωχευμένοι μέσα στο ευρώ, χωρίς ευρώ και χωρίς δυνατότητα εισαγωγών. Η οικονομία η οποία έχει ήδη παγώσει θα καταρρεύσει και μαζί της θα καταρρεύσει η κοινωνία και το πολιτικό σύστημα.

Αυτό είναι το σενάριο του Grexit και όχι η αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ και η εκτύπωση δραχμών.
Πόσο πιθανό είναι αυτό το σενάριο; Αν και μια τέτοια εκτίμηση είναι πολύ δύσκολο να γίνει εκείνο που είναι εύκολο να εκτιμηθεί είναι πως μόνον και μόνον η απειλή μιας στάσης πληρωμών εκ μέρους της Ελλάδας θα επιφέρει ανεκτίμητες αναταράξεις στις οικονομίες των κρατών-μελών της ευρωζώνης. Όσο και να θέλει να μας πείσει ο Mr. Σόιμπλε και οι δορυφόροι του πως η Ελλάδα μπορεί να αφεθεί μόνη της αλλά το ευρώ παραμένει ζωντανό στην υπόλοιπη Ευρώπη, είτε μπλοφάρει είτε πλανάται πλάνη οικτρά.

Ο μόνος τρόπος να πάψει να έχει την Ελλάδα στα πόδια του ο Mr. Σόιμπλε (να μοιράζονται δηλαδή μαζί το κοινό νόμισμα) είναι να βγουν εκείνοι (και δη οι Γερμανοί) από την Ευρωζώνη. Την Ελλάδα, δεν μπορούν να την βγάλουν από το κοινό νόμισμα (κι ας το ποθούν όσο τίποτα άλλο) χωρίς το κοινό νόμισμα να πάψει να υπάρχει εντός ημερών. Η Ελλάδα εν κατακλείδι, μπορεί να βγει από το κοινό νόμισμα μόνο σε κοινή συναινέσει απόφαση με τους εταίρους της.