News

Το ψηφιδωτό του Απ. Ανδρέα κατά της λαθρεμπορίας έργων τέχνης

16 April, 2015

Σημείο κατατεθέν και παγκόσμιος συμβολισμός για κάθε κλεμμένο μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς αναδείχθηκε το ψηφιδωτό του Αποστόλου Ανδρέα της Κανακαριάς κατά τη διάρκεια της ομιλίας της προέδρου του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Walk of Truth, Τασούλας Χατζητοφή σε διεθνές συνέδριο στο μουσείο Victoria and Albert στο Λονδίνο.

Κατά τη διάρκεια διάλεξης που δόθηκε την περασμένη Τρίτη (14/4), το ψηφιδωτό μοιράστηκε υπό μορφή αφίσας όχι μόνο για να θυμίζει τη σύληση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου αλλά όπως η κα. Χατζητοφή σημείωσε, και του παγκόσμιου πολιτισμού που λεηλατείται και καταστρέφεται στη Συρία, στο Ιράκ και σε κάθε εμπόλεμη ζώνη.

Στην ίδια εκδήλωση ο διευθυντής αρχαιοτήτων του Μουσείου της Δαμασκού, Maamoun Abdulkarim τόνισε ότι “ οι κίνδυνοι ενάντια στην πολιτιστική κληρονομιά της Συρίας όλο και μεγαλώνουν, αλλά δεν μπορούν να καταβάλουν τη θέληση μας να σταθούμε ενάντια σε αυτή την καταστροφή» προσθέτοντας ότι «η πολιτιστική κληρονομιά της Συρίας είναι μέρος του κόσμου και η απώλεια μέρους της είναι απώλεια για όλη την ανθρωπότητα».

Το Διεθνές Συνέδριο με θέμα “Culture in crisis” (ο Πολιτισμός σε Κρίση) οργάνωσε το μουσείο Victoria and Albert στο Λονδίνο σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο του Yale. Μεταξύ των περιπτώσεων που συζητήθηκαν, οι πρόσφατες καταστροφές στη Συρία και το Ιράκ αλλά και η περίπτωση της Κύπρου, την οποία ανέλυσε η κα. Τασούλα Χατζητοφή, η οποία επεσήμανε ότι «η καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς θα πρέπει να θεωρείται έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και θα πρέπει να καταδικάζεται ως έγκλημα πολέμου».

Εστιάζοντας στο χαμένο από το 1974 ψηφιδωτό του Αποστόλου Ανδρέα από την κατεχόμενη εκκλησία της Κανακαριάς, εξέφρασε τις ανησυχίες της για την συνεχιζόμενη καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς σε διάφορα μέρη του πλανήτη. Αναφερόμενη στην Κύπρο είπε ότι παρόλο που έχουν περάσει σαράντα χρόνια, η σύληση συνεχίζεται ενώ πολλά κλεμμένα έργα τέχνης από τα κατεχόμενα αγνοούνται και δεν έχουν συμπεριληφθεί σε κάποιο διεθνή κατάλογο κλεμμένων έργων τέχνης όπως αυτό της Interpol.

Τους σύνεδρους που συγκεντρώθηκαν στο βρετανικό μουσείο από όλο τον κόσμο -συντηρητές, διευθυντές μουσείων, επιμελητές, ακαδημαϊκοί, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και επικεφαλής πολιτιστικών ιδρυμάτων από την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και τις ΗΠΑ- καλωσόρισε ο διευθυντής του Martin Roth ο οποίος τόνισε ότι οι «πρόσφατες καταστροφές στη Συρία και Ιράκ ανησυχούν την παγκόσμια κοινή γνώμη και ανάμεσα σε αυτούς που θα πρέπει να αναλάβουν δράση είναι και τα μουσεία. Τα μουσεία, είπε, «έχουν ένα σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν ώστε να περιορίσουν τις συγκρούσεις και να διασφαλίσουν την ειρήνη. Χρειάζεται να ενισχύσουμε τη συνεργασία μας με ανθρωπιστικές οργανώσεις."

Στην προσπάθεια να αναλυθούν μαθήματα του παρελθόντος ως «διδάγματα» για το μέλλον, η συζήτηση επικεντρώθηκε στο Αφγανιστάν, την Υεμένη, τη Βοσνία, τη Νιγηρία και την Κύπρο κατά την οποία η Τασούλα Χατζητοφή μίλησε για την υπόθεση του Μονάχου και τον τρόπο που την προσέγγισε το 1997 ο Ολλανδός έμπορος τέχνης Μισιέλ Φον Ράιν για να της πουλήσει κλεμμένα από τα κατεχόμενα έργα τέχνης. Όπως είπε, ο έμπορος της παρουσίασε μια σειρά φωτογραφίες μεταξύ των οποίων και το ψηφιδωτό του Αποστόλου Ανδρέα από την εκκλησία της Κανακαριάς, το οποίο ακόμα αγνοείται.

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης η Τασούλα Χατζητοφή μίλησε για την επιχείρηση σύλληψης του Ντικμέν στο Μόναχο, τη διαδικασία επαναπατρισμού των όσων βρέθηκαν στο διαμέρισμα του και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ακόμα η Κύπρος στον επαναπατρισμό όλων των κλεμμένων. Ο μόνος δρόμος ήταν, εξήγησε, να χρησιμοποιήσω έναν έμπορο για να εκθέσω τους υπόλοιπους, κάτι που αποδεικνύει ότι οι διεθνείς νομοθεσίες είναι ανεπαρκείς σε αυτόν τον τομέα. Ακόμα και μετά από αυτή την καινοτόμο στρατηγική που κατέληξε στη σύλληψη του Ντικμέν στην κατοχή του οποίου βρέθηκαν 5000 κλεμμένα έργα τέχνης από όλο τον κόσμο, το νομικό σύστημα της Γερμανίας δεν κατάφερε να καταδικάσει τον Ντικμέν. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας της παρουσίασε τη φωτογραφία του Αιντίν Ντικμέν να κρατά το ψηφιδωτό του Αποστόλου Ανδρέα, μαζί με τον πρώην συνεργάτη του Μισιέλ Φον Ράιν να κρατά κομμάτι από ένα άλλο ψηφιδωτό από την ίδια εκκλησία. Παρόλα αυτά είπε «οι λαθρέμποροι παραμένουν ελεύθεροι και κανένα από αυτά τα έργα δεν συμπεριλαμβάνονται σε κάποιο διεθνή κατάλογο κλεμμένων έργων τέχνης». Kατά τη διάρκεια του συνεδρίου, το Walk of Truth έδωσε στους παρευρισκόμενους αφίσα με το ψηφιδωτό του Αποστόλου Ανδρέα με την ένδειξη «missing” για την ανεύρεση του οποίου έχουν ήδη εμπλακεί εθελοντές από όλο τον κόσμο που προσφέρθηκαν να βοηθήσουν καταπολεμώντας το λαθρεμπόριο έργων τέχνης.

«Η πολιτιστική κληρονομιά έχει να κάνει με την ταυτότητα μας, τη γνώση, το μέλλον αλλά και το παρελθόν» τόνισε ο Stefan Simon, διευθυντής του Ινστιτούτου για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του Πανεπιστημίου του Υale (Institute for the Preservation of Cultural Heritage).
Οι σύνεδροι ενημερώθηκαν για την πρόσφατη καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μοσούλη, Νιμρούτ, Χάτρα και Νινευή στο Ιράκ αλλά και σε πόλεις της Συρίας , της Λιβύης, του Μάλι, της Υεμένης, της Νιγηρίας και μελέτησαν τρόπους προστασίας σημαντικών αρχαιολογικών περιοχών.

* Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του Walk of Truth